مدرسه همواره برای دانش آموزان مختلف تجارب متفاوتی رارقم می زند. در بسیاری از موارد دانش آموزان از مدرسه خود به خوبی یاد می کنندو گاهی برخی حتی  حاضر به مرور تجارب خود نیستند. فراهم کردن شرایط خوشایند یکی از هنر های مدیریتی در مدرسه است بیاییم در آبادانی خانه های علم کوشا باشیم .  

شادی و نشاط از نیازهای روحی و روانی انسان است که در بسیاری از جنبه های زندگی موثر است .

در واقع هدف آموزش و پرورش ایجاد محیطی امن و شاد است تا دانش آموزان بتوانند در آن باآسودگی

 خاطر عقاید خود را بیان کنند وبا یکدیگر تعامل داشته باشند تا بتوانند به رشد و شکو فایی برسند  .

شادی برای انسان ضرورتی است که به زندگی او معنا و مفهوم خاص می بخشد.

روان انسان در مقابل عوامل بیرونی و درونی واکنش هایی از قبیل شادی و نشاط ، تنفر ،غم و اندوه از خود نشان

میدهد که به آن هیجان می گویند  یکی از این هیجان ها شادی است .

شرایط ایجاد محیطی شاد و با نشاط به دو دسته تقسیم می شوند ، عوامل  بیرونی و عوامل درونی مدرسه .

جو روانی و روحی مدرسه به وضیعت روحی مدیر و کار کنان و وضیعت فیزکی مدرسه بستگی دارد . وقتی

 که محیط مدرسه شاد و بانشاط باشد دانش آموزان از لحظه ی ورود به مدرسه احساس لذت و آرامش می کنند .

 

 

1

 

 

در روز جلسه تصمیم گرفته شد که با کمک اولیا و دهیاری روستا دیوارهای مدرسه که در حال تخریب بود تعمیر شود .

دانش آموزان حدود پنج ساعت از بهترین ساعات زندگی خود را در محیط آموزشی به سر می برند با توجه به عوامل فیزیکی مانند:روشنایی،گرمایشی ،رنگ ،هوا و سر و صدا  ،چینش نیمکتها و تجهیزات آموزشی و پرورشی می توانند در ارتقای کیفیت عاطفی مدرسه و سلامت اعضای آن مناسب باشد. برای ایجاد نشاط و شادی باید از محیط مدرسه شروع کنیم  بنابراین محیط مدرسه باید چنان باشد که قابلیت اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی را داشته باشد.

تمام فضای مدرسه رنگ آمیزی شود :

رنگ ها عکس العمل های گوناگونی را در انسان بر می انگیزد ، از لحاظ روانشناسی هم در روحیه ی دانش آموزان اثر می گذارد ، استفاده از رنگهایی که مناسب سن و روحیه ی دانش آموزان است ، رنگ روشن شادی آفرین است . همان طور که پیامبر (ص) فرموده است : جامه سفید بپوشیدکه آن نیکوترین رنگهاست  .

سرویس های بهداشتی تعمیر و نقاشی شود و در سالن مدرسه نقاشی کشیده شود :

 

 

2

با توجه به اینکه مدرسه مختلط است بهتر است که سرویس های بهداشتی جدا شود، باعث جذابیت بیشتر شود ، توجه به مسایل بهداشتی را در دانش آموزان تقویت می کند، دیدن نقاشی تاثیر زیادی در رساندن پیامهای گوناگون به دانش آموزان است و چیزهای زیادی یاد می گیرند و به وسیله نقاشی بهتر می توان بعضی از پیام ها را به دانش آموزان ابتدایی آموزش داد و خلاقیت آنان را بالا برد  رنگ سفید برای سرویس های بهداشتی مناسب است زیرا مسئولین نظافت را مجبور به نظافت مستمر می کند  .

برای پنجره های مدرسه پرده تهیه شود:

باعث جلوگیری از هدر رفتن گرما  می شود ، نور زیاد در تابستان دانش آموزان را در کلاس اذیت نکند و رنگ پرد ه ها نیز در شاداب سازی کلاس موثر است بهتر از رنگهای روشن به خصوص آبی و سفید استفاده شود     .

زدن گلهای مصنوعی به سقف سالن مدرسه:

  دیدن گل باعث احساس امنیت و آرامش می شود ، باعث افزایش جذابیت مدرسه ، باعث افزایش کارایی و یادگیری

 دانش آموزان می شود ، برخوداری از فضای سبز ، حتی همکاران محترم می توانند فضای سبز کوچکی در کلاس خود داشته باشند که خود افزایش کار آیی  را در بر دارد   .

استفاده از گلدان های طبیعی در فضای کتابخانه، میز و صندلی های یکرنگ و زیبا و قفسه های زیبا جهت در دسترس قرار دادن مجلات و روزنامه ها امکان می یابد.

تشویق دانش آموزان جهت آوردن گل و گیاه طبیعی و استفاده از آن در محیط کلاس ها نیز خود موجب شادابی در مدرسه است.

استفاده ی معلمان از لباس با رنگ های روشن :

آراستگی ظاهرکادر مدرسه عامل مهمی در جذب دانش آموزان است اگر می خواهیم که دانش آموزان به سخنان ما گوش بدهند بهتر است ظاهری آراسته و چهره ای متبسم داشته باشیم.                                                      

 

 اگر معلم لباس تمیز ،روشن و مناسب بپوشد به طور که جلب توجه نکند ، باعث شادی خود و نشاط دانش آموزان می شود و دانش آموزان از صحبت کردن با او و کنار او بودن لذت می برند، لوشر می گوید :پوشیدن لبا سه ایی با رنگ های شاد در مدارس ،علاوه بر زیبایی خاصی که به محیط آموزشی می دهد در هنگام ایستادن در صف و نشستن در کلاس،تاثیرات اساسی بر روحیه دانش آموزان دارد .  

متنوع کردن برنامه های پرورشی و بهداشتی و ....:

 تنوع برنامه های پرورشی باعث ایجاد حس همکاری و تعاون در دانش آموزان می شود . افزایش حس مسئو لیت در

 آنها پرورش پیدا می کند و مهارت های لازم برای زندگی و جامعه را کسب می کند،در شادی و نشاط ورشد همه جانبه

ی دانش آموزان موثراست ، وجود مکان مناسب برای فعالیتهای پرورشی ،ورزش صبحگاهی عامل مهمی در کسب

 آمادگی جسمانی و ایجاد شادابی است و سلامت جسم و روح را به دنبال دارد ، توجه به نماز خانه زیرا وقتی کودک با

فطرت پاک خددادی وارد مدرسه می شود امکان در حرکت هماهنگ و همسو برای او فراهم می شود 1- یادگیری علوم

 و فنون 2- اخلاق فضیلت و معنویت  .

زیباسازی کتابخانه ها از طریق استفاده از کمدهای یکرنگ و یک مدل جهت نگهداری کتاب ها (ترجیحاً

استفاده از کمدهای چوبی زیبا)،هم اکنون در بعد پرورش بچه ها فقط به  پرورش دینی پرداخته می شود

و از پرورش عاطفی ،اجتماعی و اخلاقی بچه ها و سایر توانمندی ها و نیازهای آنان غفلت می شود . در

 حالی که می توان با استفاده از عوامل متعددی همچون موسیقی در چارچوب قانونی شادی و نشاط را در

 بچه ها تقویت کرد و در مراسم و اعیاد مذهبی و افتخارات ملی به جای جلسات سخنرانی از برنامه های

 شاد و متنوع استفاده کرد ضمن این که روی مسائل شخصی بچه ها نیز باید تامل و آنان را تشویق کرد

 بهشاد بودن . بنابراین برای شاد کردن بچه ها و ساختن محیطی شاد در مدرسه باید به  همه ابعاد و

 اشکال شادی آفرین توجه کرد تا به اهداف مورد نظر رسید .

 

جدا کردن پانل های مختلف آموزشی ،پرورشی ، ورزشی ، بهداشتی:

دانش آموز یاد می گیرد که در کارها نظم داشته باشد ، تقسیم کار باعث پیشرفت کارها می شود ، دانش آموزان به محرک هایی که نشانه های شاد داشته باشند علاقه دارند  .                                                                

در اولین جلسه ی شورای معلمان انتظارات مدیر از همکاران و برعکس  گفته شود و تقسیم کار انجام شود .

بیشتر به نکات مثبت توجه شود.                

 اگر کادر آموزشگاه افکار مثبت داشته با شند و به جنبه های مثبت دیگران توجه کنند دانش آموزان هم چنین خواهند

کرد . باعث افزایش اعتماد به نفس فراگیران می شود . به توانا یی خود ایمان پیدا میکنند . تلاش و کوشش ناچیز دانش

 آموزان را ارج بنهیم.

 

استفاده از روشهای متنوع تدریس :

 اگر معلم از یک روش تدریس استفاده کند  ممکن است تکرار این عمل باعث خستگی در دانش آموزان شود و اشتیاقی برای یادگیری نداشته باشند . تنوع در تدریس سبب جلب توجه دانش آموزان و فعال کردن آنها می شود به این وسیله کلاس از حالت یکنواختی خارج می شود .

شوخ طبعی و خوش رویی :

شوخ طبعی و خوش رویی را می توان ساده ترین راه شادی بخش دانست  زیرا شوخی روح ها را شادمان و انسان و محیط اطراف وی را شاد می کند ،کینه ها را می زداید ،انسان ها را به هم نزدیک می کند و جو حاکم بر مدرسه و کلاس را شاداب و با طراوت می کند( البته آن نوع شوخی که موجب استهزای دیگران شود وحرمت آنان را خدشه دار کند  اداره مدرسه و کلاس را از معلم و مدیر خارج می کند و بی نظمی به وجود می آید ).

تنوع در صدا :

 هنوز هم وقتی صدای زنگ مدرسه در آید ،این شور و هیجان و شادی است که در میان بچه ها دیده  می شود .

 شاید همواره با این سوال مواجه شده باشید که چرا وقتی صدای زنگ مدرسه به صدا در می آید وپایان ساعت درس و

 کلاس اعلام می شود ،بچه ها با جیغ زدن و فریاد  کلاس ها را تر ک می کنند . تحقیقاتی که انجام شد نشان داد  بچه ها

از فضای نهاد مدرسه فاصله گرفته اند و یک شکاف بین نهاد آموزش و دانش آموزان ایجاد شده است .

 تحلیل روان شناسان نشان می دهد که جیغ و فریاد دانش آموزان نشان می دهد که الف :ما را رها کنید . ما رهایی را

دوست داریم . ب:ما عاشق طبیعت ،کیهان و هستی هستیم و هر چیزی که بین ما و طبیعت فاصله بیندازد ما آن را نمی

پذیریم . ج:ما نسبت به آموزش در مدارس انتقاد داریم .

یکنواختی صدا دانش آموزان و کلاس درس را کسل می کند  تنوع در کیفیت  صدا ی معلم ،آرام صحبت             

کردن معلم وزیر و بم کردن صدا  سبب جلب توجه دانش آموزان می شود . تنوع در صدای زنگ مدرسه و تنوع در

آهنگهایی که در برنامه های مختلف پخش می شود ، تنوع در صدای آهنگهایی که برای ورزش صبحگاهی زده می شود

 باعث توجه دانش آموزان و اشتیاق آنان می شود ،گفتارهای غیر کلامی می توانند کلاس درس و محیط مدرسه را

 برانگیزاننده و با نشاط کرد.

حالات ظاهری معلم و مدیر:

 جو روانی و عاطفی مدرسه و کلاس  تا حدود زیادی به وضیعت روحی وروانی کادر مدرسه و معلمان بستگی دارد وقتی مدیر یا معلم با روحیه ی شاد و بانشاط وارد محیط آموزشی شود دانش آموزان از مصاحبت

و در کنار اوبودن لذت خواهند برد  تحقیقات نشان داده که معلمان سرزنده و با شوق در ایجاد بیشترین درگیری دانش

آموزان در درس و فعالیتهای مختلف آموزشی و پرورشی و در پیشرفت میزان یادگیری موفق ترند . بنابراین معلم اثر

بخش باید فردی بشاش ،خوش اخلاق  ،برخوردار از سلامت روانی و انعطاف پذیر باشد.

تربیت معنوی و دینی :

بی تردید تربیت روحی و معنوی نوجوانان باید از آغاز حیات آنان مدنظر گرفته شود. لیکن چون در سنین نوجوانی می خواهند هویت شخصی پیدا کنند، کم کم از والدین خود جدایی بیشتری پیدا می کنند و وابستگی کمتری می یابند و همین امر باعث می شود که هدایت معنوی ویژگی خاصی پیدا کند. آشنایی با لطافت طبیعت (آب و هوا و آفتاب و کوه و دریا و...) می تواند نشاط و شادابی را با ادراک طبیعت خداوندی به دست آورد؛ به طوری که نوجوان با دیدن هریک از ابعاد طبیعت حتی با دیدن یک گل احساس لذت و شادمانی کند.

: جذب مشارکت دانش آموزان در اداره مدارس

6

شکی نیست که یکی از وظایف مهم تربیتی مدیریت مدارس تشویق نوجوانان به مشارکت و تعاون در همه امور است و آنان می توانند با تدوین برنامه های مناسب به جلب مشارکت دانش آموزان در امور مختلف اقدام کنند و این موضوع می تواند به احساس مفید بودن و دور شدن از انزوا و کسالت در نوجوانان کمک کند و خود یکی از موارد شاد زیستن است.

احساس تعلق به مدرسه :

 در ژاپن توجه به احساس تعلق به مکانی به نام مدرسه زیاد است . یک معلم ژاپنی می گوید : دانش آموزان برای یادگیری به مدرسه نمی آیند . آنها برای دیدار با دوستشان به مدرسه می آیند . بنابراین من بیشترین تلاش خود را برای کمک به دانش آموزان در پیدا کردن دوست صرف می کنم . وقتی دانش آموزی در یادگیری کند است تلاش می کنم که او با گروه های مختلفی از دانش آموزان ارتباط دوستانه بر قرار کند و از آن لذت ببرد .

 بنابراین اگر احساس لذت از محیط را یک اصل اساسی آموزش تلقی کنیم و توجه خود را معطوف به این ویژگی مهم روحی دانش آموزان کنیم . می توان امیدوار بود که بچه ها به مدرسه علاقه بیشتری پیداکنند . بچه ها به مدرسه می آیند تا با دوستان جدیدی آشنا شده و روح همدلی و همراهی با آنها را پیداکنند.

ما نباید فرصت تجربه پذیری عاطفی کودکان را با روش های سخت و غیر منعطف و اولویت بخشی به آموزش های غیر ما نوس،تخریب کنیم . بچه ها باید از لحظه  ای که وارد مدرسه می شوند ، احساس صمیمیت و شور و شوق را نسبت به محیط آموزش داشته باشند . هدف اصلی آموزش و پرورش ،ایجاد درک مناسب فرد از خود ،توجه به رشد روحی و عاطفی و رشد انسان هایی همنوا با جامعه عشق محور است .

7

در سال های اخیر نتایج تحقیقات حاکی از این است که بچه ها در محیط بیرون از مدرسه بهتر می توانند نکات  و مسائل آموزشی را فرا بگیرند . بر همین اساس در بعضی از کشورها بچه ها را به دلایل و بهانه های گوناگون به طبیعت  برده یا در مسافرت های دسته جمعی به گسترش روحیه عشق ورزی و نزدیکی میان معلم و دانش آموز کمک می کنند .

 تناقض در جامعه پذیری بچه ها :

 با رسیدن به سن 7 سالگی به دنیای جدیدی به نام مدرسه وارد می شوند . مدرسه اولین قدم و مرحله پیوند کودک به جامعه است که نقش اساسی در تکوین روند اجتماعی شدن آنها دارد . کودک با ورود به مدرسه ،حوزه ارتباطی جدیدی را تجربه می کند که با دنیای خانواده ای که در آن به دنیا آمده و سال های اولیه زندگی خود را در آن گذرانده بسیار متفاوت است .

 روانشناسان اجتماعی می گویند : با توجه به اینکه آموزش های دوران کودکی عموما آموزش های نرم و منعطفی است در برابر آموزش های مدرسه ای که غالبا سخت و غیر قابل انعطاف است ،دچار چالش و

مشکل می شود . کودکان در مدرسه مجبورند بیشتر به گفته های معلم گوش داده و از گفته های آنان اطاعت کنند . در حالی که کودکان در خانه ها با توجه به گسترش فرهنگ  فرزند سالاری کمتر در قالب اطاعت پذیری   می پذیرند .  بنابراین شاید اولین عامل عدم علاقه دانش آموزان به مدرسه ریشه در تعارض میان این دو مدل متفاوت اجتماعی شدن آنها داشته باشد .

 در کشور هایی که شیوه آموزش دستوری وجود دارد یعنی معلم در کلاس درس نقش عمده و اساسی ایفا می کند و همه چیز در قالب تکالیف درسی از طریق معلم به بچه ها منتقل می شود ،طبیعتا در روحیه دانش آموز احساس سر خوردگی و عدم علاقه را ایجاد می کند .

8

 به طوری کلی این یک خاصیت و ویژگی اساسی روحی هر فرد است که هر کنش یا عملی که علایق و عواطف او را تحت تاثیر قرار دهد با آن به مقابله و عکس العمل بر می خیزد .

 اما چون ترویج روحیه لطافت و مهر ورزی ،تجربه ای است که نیاز به درونی شدن در فرهنگ آموزش یک کشور دارد . بنابراین صرف آموزش معلمان و یاد آوری این نکته که مهر و عطوفت را آنها باید در رفتارو کنش های خودبا دانش آموزان سر لوحه خود قرار دهند .

موضوع شاداب سازی را از ابعاد مختلف می توان بررسی کرد چرا که در ابتدا شاداب کردن محیط مدرسه در کلام به ایجاد فضای مناسب و فضاسازی ظاهری منتهی  می شود. لیکن با نگاهی دقیق تر باید عنوان کرد که شاداب سازی فقط جنبه ظاهری ندارد چون داشتن بهداشت روانی سالم نیازمند رعایت اصولی است که همه جنبه مادی و هم جنبه معنوی دارد و در واقع شاداب سازی را باید در ابعاد ظاهری و ابعاد معنوی جست و جو کرد که هریک از این موارد شامل بررسی موضوعات و مواردی مهم است که با در نظر گرفتن آنها مطمئناً می توانیم روح و روان و جسم و جان نوجوانان را شاد کنیم. نوجوانان باید ابتدا از درون وجودشان احساس شادمانی داشته باشند و این احساس شادمانی همان ایجاد رضایت از زندگی است که باید در تمام ابعاد وجودشان رخنه کند.

یک معلم که حدود 20 سال سابقه تدریس  دارد می گوید :هر گز حاضر نیستم جایم را با دانش آموزانم عوض کنم . دوران مدرسه برای من به مانند یک کابوس می ماند :کابوسی که هر وقت در خواب می بینم دچار سردرد و ناراحتی ،غم واندوه می شوم . دانش آموزان بعد از پایان دوران متوسطه به سرعت از فضای مدرسه دور می شوند و روزهای کودکی و نوجوانی شان را با شتاب هرچه تمام تر به دست فراموشی می سپارند .

 مدرسه برای بسیاری از بچه ها تداعی کننده روزهای سخت و بی روح و یک فضای دلسرد کننده و پر از استرس و هیجانات روحی نا مناسب است . اما واقعا این یک سوال اساسی است که چرا بچه ها

مدرسه را دوست ندارند؟آیا چون فضای آموزشی آن مناسب و بهینه برای پرورش استعداد های آنها نیست یا اینکه در ارتباط میان معلم ها و دانش آموزان مشکلاتی وجود دارد؟

 معلم ها می گویند :بچه ها به حرف های ما گوش نمی دهند . نسبت به گذشته تنبل تر و تن پرورتر شده اند ،درس نمی خوانند . دانش آموزان درپاسخ می گویند :مدرسه برای ما کسل کننده و بی روح است ما در آن احساس شادابی و سرزندگی نمی کنیم . به نظر می رسد لازم است که به این سوال با تامل و ژرف اندیشی بیشتری پاسخ داد .



تاريخ : چهارشنبه بیستم اردیبهشت 1391 | 8:50 | نویسنده : خانم خان احمدی |
  • اس ام اس عاشقانه
  • غاز